Ne anlama gelir?
Erişilebilirlik, sitenin görme, işitme, hareket veya bilişsel engeli olan kullanıcılar tarafından da kullanılabilmesidir. Ekran okuyucular, klavye navigasyonu ve yüksek kontrast gibi yardımcı teknolojilerle uyumlu olmayı kapsar.
SEO ile örtüşme
Erişilebilirlik doğrudan bir sıralama faktörü değildir. Ancak iyi erişilebilirlik uygulamalarının çoğu, aynı zamanda arama motorunun sayfayı anlamasını kolaylaştırır:
| Uygulama | Erişilebilirlik faydası | SEO faydası |
|---|---|---|
| Alt metni | Ekran okuyucu görseli anlatır | Görsel arama, bağlam |
| Başlık hiyerarşisi | Sayfada gezinme | İçerik yapısının anlaşılması |
| Açıklayıcı bağlantı metni | Bağlamsız "tıklayın" olmaz | Hedef sayfa bağlamı |
| Anlamsal HTML | Yardımcı teknoloji uyumu | İçerik bölümlerinin anlaşılması |
| Metin kontrastı | Okunabilirlik | Kullanıcı deneyimi |
| Video altyazısı | İşitme engeli | İndekslenebilir metin içerik |
Temel kontrol listesi
- Tüm bilgi taşıyan görsellerde alt metni var mı?
- Sayfa yalnızca klavyeyle kullanılabiliyor mu?
- Odak göstergesi (focus) görünür mü?
- Form alanlarının etiketleri (
label) var mı? - Renk kontrastı yeterli mi?
- Bilgi yalnızca renkle mi aktarılıyor? (kırmızı = hata yazısı da olmalı)
- Başlık hiyerarşisi mantıklı mı?
- Butonlar gerçekten
<button>, bağlantılar<a>mı? - Video ve seslerde altyazı/döküm var mı?
Anlamsal HTML: ortak temel
Her şeyi <div> ile yapmak yerine <nav>, <main>, <article>, <header> gibi anlamlı etiketler kullanmak hem yardımcı teknolojilere hem arama motorlarına sayfanın yapısını anlatır.
Neden ayrıca önemli?
Erişilebilirlik birçok ülkede yasal bir yükümlülüktür ve kamu kurumları ile büyük kuruluşlar için zorunlu olabilir. Ayrıca hedef kitlenizin küçümsenmeyecek bir bölümünü kapsar — bu, SEO faydasından bağımsız olarak yeterli bir gerekçedir.
Ne anlama gelir?
Erişilebilirlik (accessibility / a11y), bir web sitesinin engelli kullanıcılar dahil herkes tarafından algılanıp kullanılabilmesidir. Görme, işitme, motor veya bilişsel engeli olan kullanıcıların içeriğe erişebilmesini hedefler. Erişilebilirlik hem etik ve çoğu yerde yasal bir sorumluluktur hem de SEO ile büyük ölçüde örtüşen bir alandır.
Erişilebilirliğin bileşenleri
- Görseller için alt metni ve videolar için altyazı
- Yeterli renk kontrastı ve okunabilir tipografi
- Klavye ile tam kullanılabilirlik
- Anlamsal HTML ve doğru başlık hiyerarşisi
- Ekran okuyucu uyumu ve ARIA etiketleri
SEO ile örtüşmesi
Erişilebilirlik ve SEO birçok noktada aynı şeyi ister: anlamsal HTML, alt metni, net başlık yapısı, iyi kontrast ve mobil uyum ikisine de hizmet eder. Bir ekran okuyucu ile bir arama motoru botu, sayfayı benzer biçimde "görsel olmadan" deneyimler; bu yüzden erişilebilir bir site çoğu zaman daha iyi taranan bir sitedir. Erişilebilirliğe yatırım yapmak, dolaylı olarak SEO'ya da yatırımdır.
Gerçek örnek
Bir site, erişilebilirliği iyileştirmek için alt metinler, doğru başlık hiyerarşisi ve yeterli kontrast ekledi. Bu değişiklikler yalnızca engelli kullanıcılar için deneyimi iyileştirmekle kalmadı; aynı zamanda içeriğin arama motorlarınca daha iyi anlaşılmasını sağladı ve genel kaliteyi yükseltti.
Özet
Erişilebilirlik, bir sitenin engelli kullanıcılar dahil herkesçe kullanılabilmesidir; etik, yasal ve SEO açısından değerlidir. Anlamsal HTML, alt metni, kontrast ve klavye uyumu gibi unsurlar hem erişilebilirliğe hem taranabilirliğe hizmet eder.